14. GAIA
Gai honetan, azken (último) aditz laguntzailea ikusiko dugu, aditz hau NOR-NORI-NORK da (quien/que-a quien-quien(sujeto de la oración) ). Lehen idatziko dugu, eta gero (y después) adibideak irakurriko ditugu (leeremos). Aquí hay un “objeto directo” (nor), un “a quien” (nori), y un “quien” (nork, el sujeto de la frase). Si el objeto directo es plural valdrá con añadir -ZKI, como en el NOR-NORI, ya visto.
| NOR-NORI-NORK | ||||||
| NORI
NORK |
NIRI | ZURI | HARI | GURI
|
ZUEI | HAIEI |
| NIK
|
—- | di(zki)zut
|
di(zki)ot | ——- | di(zki)zuet | di(zki)et
|
| ZUK
|
di(zki)dazu
|
——
|
di(zki)ozu
|
di(zki)guzu
|
——-
|
di(zki)ezu
|
| HARK
|
di(zki)t
|
di(zki)zu
|
di(zki)o
|
di(zki)gu
|
di(zki)zue
|
di(zki)e
|
| GUK
|
—-
|
di(zki)zugu
|
di(zki)ogu
|
——
|
di(zki)zuegu
|
di(zki)egu
|
| ZUEK
|
di(zki)dazue
|
——
|
di(zki)ozue
|
di(zki)guzue
|
——
|
di(zki)ezue
|
| HAIEK
|
di(zki)date
|
di(zki)zute
|
di(zki)ote
|
di(zki)gute
|
di(zki)zuete
|
di(zki)ete
|
No exite posibilidad de unir nik-niri (yo a mi no me puedo dar nada), lo mismo con zuk-zuri, nik-guri, zuk-zuei, guk-niri, zuek-zuri, guk-guri, y zuek-zuei.
Nos fijamos en los aspectos comunes entre miembros de una misma fila, y una misma columna. Vemos como caso particular, que NIRI, con HARK acaba en -t, y en el resto, al añadir otras terminaciones, pasa a ser -DA-. La tabla resumen sería:
|
|
ZER/NOR | NORI | NORK |
| ni
zu hura gu zuek haiek |
DI (ZKI) |
T/DA
ZU O GU ZUE E |
T
ZU – GU ZUE TE |
Adibideak:
| EUSKARA | CASTELLANO |
| -Zer ematen didazu? | -¿Qué me das? |
| -nik zuri liburua ematen dizut | -Yo a tí te doy el libro. |
| -nik zuri liburuaK ematen diZKIzut | -Yo a tí te doy loS libroS. |
| -nik zuri ez dizut ezer ematen | -yo a tí no te doy nada |
| haiek niri orria eman didate | ellos a mí me han dado la hoja |
| haiek niri orria ematen didate | ellos a mí me dan la hoja |
| haiek niri orria emango didate | ellos a mí me darán la hoja |
| haiek niri orriak emango dizkidate | ellos a mí me darán las hojas |
| nik txanpona ekarri dut | yo he traido la moneda |
| nik zuri txanpona ekarri dizut | yo a tí te he traido la moneda |
| mutilak lorea eraman du | El chico ha llevado la flor |
| mutilak neskari lorea eraman dio | El chico a la chica le ha llevado la flor |
| ni igo naiz | yo he subido |
| niri bola igo zait | a mí se me ha subido la bola |
| nik poltsa igo dut | yo he subido la bolsa |
| nik zuri poltsa igo dizut | yo a tí te he subido la bolsa |
Ariketa (traducir):
zuek niri zapia (pañuelo) emango didazue
zuek niri zapiak emango dizkidazue
guk haiei pilota botatzen (bota=tirar) diegu
zuek Lorenari ipuina (ipuin=cuento) eramango diozue
Muchas gracias, de verdad necesitaba ayuda.
Muchas gracias estoy en segundo de la ESO y esta pagina me ah ayudado mucho pork la verdad no me acordaba de el NOR-NORI-NORK
muchas gracias viene todo muy bien explicado
cual es plural o singular
perdona por lo de antes lo de ez
M’ha anat molt be, gràcies
Bartzelonan ikasten ari naiz bigarren kursoa