Parece ser que Pruden Gartzia puede sacar pecho, ultimamente no para de haber noticias de nuevas adquisiones y traslados de fondos. Perdonenme, para quien no conozcan al académico de Euskaltzaindia en cuestión, les recomiendo que investiguen en internet, es una persona que ha ahondado en temas curiosos como la posible relación entre Lazarraga y Cervantes, pero que ha investigado con total seriedad el Renacimiento en el País del Euskera. Su labor a a la cabeza de la Biblioteca Azkue de Euskaltzaindia está siendo un éxito, sin duda alguna.
Recientemente muchos nos sorprendíamos al enterarnos de que un ejemplar de la Biblia de Leizarraga había sido retirado de una subasta al no tener compradores. Cosa rara, dijimos aquellos que conocíamos la pugna que había habido en el pasado con talonario y dolares en mano para hacerse con un ejemplar en el pasado, que al final se llevó Caja Navarra, sin que se supiera más de este debido a las supuestas mal estado de conservación de la obra en cuestión. Pero el teleberri no tardó demasiado en abrir con una buena y gran noticia, el ejemplar había sido adquirido a bajo precio por la Biblioteca Azkue, buena noticia sin duda.
Hoy les presento otra, la biblioteca del gran euskaltzale (o vascólogo) y otras muchas cosas más Telesforo Monzón que custodiaba la Fundación Torre de Olaso será trasladada a la Bibliteca Azkue. Esta biblioteca entre otras tenía dos volumenes de la biblia de Leizarraga conservaba el fondo de George Lacombe, euskaltzale y académico también. Para quienes no hayan oido hablar de él, intentaré resumir su labor en breves lineas.
Fundó la RIEV (revista internacional de estudios vascos) junto con Julio Urquijo en 1907, siendo secretario de la misma, participó en la fundación de Euskaltzaindia y fue estuvo a la cabeza de la institución Euskaltzaleen Biltzarra. A él se le debe la recuperación de muchos datos biográficos de los clásicos, un investigador de primera linea en su época.
Ahora su fondo pertenecerá a Euskaltzaindia, fondo entre los cuales se pueden encontrar las siguientes obras:
- Biblia. I.B. Euskara –LEIZARRAGA 2 aleIesus Christ gure Iaunaren Testamentu Berria – Rochellan: Pierre Hautin, 1571Itzultzailearen izena argitalpenaren barrutik jasoa: Ioannes Leiçarraga Berascoizcoa
- Bizkaierazko katixima Ezagutzen den ale bakarraViva Iesus: y sea para honra, y gloria suya este compendio, ò suma breve de la Doctrina Christiana – [ S.l.: s.n. ], [ 1660 ][ 18 ] orr.; 8-rena (15 cm)
- Etxeberri, Joanes (Ziburukoa) (ca. 1580- 16–?)[ Manual debozionezkoa ]Manual devotionezcoa: edo ezperen, oren oro escuetan errabilltçeco liburutchoa, escarazco versutan eguiña, eta guztia bi partetan berecia… – Bordelen: Guillen Millanges, Erreguearen imprimat çaillearenean, 1627
- Etxeberri, Joanes (Ziburukoa) (ca. 1580- 16–?)[ Noelak ]Noelac eta berce canta spiritual berriac: Jesus Christoren biciaren misterio principalen gañean eta sainduen ohoretan besta burueracotz / Joannes Etcheberri Doctor Teologoac eguiñac. – [ Bordelen : G. Millanges ], [ 1630 edo 1631 ]
- Etxeberri, Joanes (Ziburukoa) (ca. 1580- 16–?)[ Elizara erabiltzeko liburua ]Elicara erabiltceco liburua / Ioannes Etcheberri dotor theologoac eguiña… – Bordelen: I. Mongiron Milanges … imprimatçaillebaithan, 1665
- Haranburu, Joanes (O.F.M.)Debocino escuarra, mirailla eta oracionoteguia: Virginaren debocinoa marinalena eta San Francelen heren Ordena, berce anhitz debocinozco othoitcequin guiristinoen probetchutan gucia trabaillatua. – Bordelen: P. de la Court … baithan, [ 1642? ]
- Axular, Pedro (1556-1644)[ Guero ]Guero: bi partetan partitua eta berecia, lehenbicicoan emaitenda, aditcera, cenbat calte eguiten duen, luçamendutan ibiltceac, eguitecoen gueroco utzteac, bigarrenean quidatcenda, eta aitcinatcen, luçamenduac utciric, bera hala, bere eguin bideari, lothu nahi çaicana / escritura saindutic, eliçaco doctor etaric eta liburu debocinozco etaric Axular Saraco errotorac vildua. – Bordelen: G. Milanges … imprimaçaillea baithan, 1643
- Richelieu, Armand Jean Du Plessis, Duc de, Kardinala[ Instruction du chrestien. Euskara ]Guiristinoaren dotrina / … Cardinal Duke de Richelieuc eguina; Silvain Pouureau apeçac escaraz emana. – Parisen: chez Iean Roger …, 1656
- Tartas, Jean (1610- ?)[ Arima penitentaren okupazione debotoak ]Arima penitentaren occupatione devotaq: orationia, barura eta amoyna / Iuan de Tartas Arueco Retoraz eguinac. – Orthecen: Iacques Rouyer … baitan, 1672
- Imitatio Christi. EuskaraJesu-Christoren imitacionea / d’Arambillaga apheçac escaraz emana; hiru garren liburua. – Bayonan: Antonio Fauvet, 1684235 orr.; 22 cm
- Gazteluzar, Bernard (S.I.) (1619-1701)[ Egia katolikoak ]Eguia catholicac salvamendu eternalaren eguiteco necessario direnac / Bernard Gateluçar Jesus-en Compaigñiaco aitac escaldunen favoretan façoiñ huntan moldatuac. – Pauen: Ioannes Desparatz … imprimatçaillea baithan, 1686
- Voltoire[ Tresora ]Tresor des trois langues: françoise, espagnole et basque…: avec un mémoire en espagnol et françois compose’ de toutes fortes de Mots trés-curieux & necessaires à sçavoir, aux studieux & amateurs des susdites langues. – A Bayonne: chez Paul Fauvet …, [ 1684? ]
- Materre, Esteve (O.F.M.) (17. m.)Bouqueta lore divinoena bereciac eta Duronea apeçac T. P. S. V. Aita Materren liburuari emendatuac: iduquicen dituelaric asthe guztico egunetaco officioac ungui confessaceco eta errecibitceco molde eder batequin, behiereco kalendarioarequin. – Bayonan: Piares Dussarrat … baithan, [ 1693 ]
- Belapeyre, Athanase (XVII.m.)[ Katixima laburra ]Catechima laburra eta Jesus-Christ goure Ginco Jaunaren eçagutcia, salvatu içateco / Çuberoa herrico uscaldunen eguina, Athanase Belapeyre hanco, jaun officialaz, eta Sorhoëtaco erretoraz; lehen [ -bigarren ] partia. – Pauven: Jerôme Dupoux, imprimaçaliaz eguina, 1696
- Elizalde, Francisco (S.I.)Apezendaco dotrina christiana uscaras: apecec eta leitcen daquitenec eracusteco, eta explicatceco uscaldun puro leitcen estaquitenei, aiec aitus, eta memorias icasteco / eguindu Jesusen Compañiaco erreligioso erretore missionero … Francisco Elizaldec. – Iruñan: Alfonso Burguere alargunaren echean: eta salcen da Hospital Generalean, 1735
HISTORIA
- Poza, Lizentziatua (ca. 1530-1595)[ De la antigua lengua ]De la antigua lengua, poblaciones, y comarcas de las Españas: en que de paso se tocan algunas cosas de Cantabria / compuesto por el Licenciado Andrés de Poça … – Impresso en Bilbao: por Mathias Mares …, 1587
- Etxabe, Baltasar (1548-1620?)Discursos de la antiguedad de la lengua cantabra bascongada / compuestos por Balthasar de Echave … – En Mexico: en la Emprenta de Henrrico Martinez, 1607
- Favyn, AndréHistoire de Navarre: contenant l’origine, les vies et conquestes de ses roys, depuis leur commencement iusques a present … / par Andre Favyn … – A Paris: chez Laurent Sonnius …: chez Pierre Mettayer …: chez Pierre Cheuallier …, 1612
- L’Ancre, Pierre de (15..-1630?)[ Tableau de l’inconstance des mauvais anges et démons ]Tableau de l’inconstance des mauuais anges et démons: où il est amplement traité des sorciers et de la sorcellerie … / par Pierre de Lancre …; reueu, corrigé et augmenté de plusiers nouuelles obseruacions … – A Paris: chez Nicolas Buon …, 1613
- Dadin de Hauteserre, AntoineRerum Aquitanicarum libri quinque: in quibus vetus Aquitania illustratur / auctore Ant. Dadino Alteserra. – Tolosae: apud Arnaldum Colomerium …, 1648
- Oihenart, Arnaut (1592-1667)[ Notitia utriusque Vasconiae ]Notitia utriusque Vasconiae, tum Ibericae, tum Aquitanicae: qua, praeter situm regionis at alia scitû digna, Nauarrae Regum Caeterarumque, in iis, insignium vetustate & dignitate familiarum stemmata ex probatis authoribus & vetustis monumentis exhibentur, acceddunt catalogi pontificum Vasconiae Aquitaniae hactenus editis pleniores / authore Arnaldo Oihenarto … – Parisiis: sumptibus Sebastiani Cramoisy …, 1638
- Nafarroa Behereko Foruak eta Kostumak (1611)Los Fors et Costumas deu Royaume de Navarre Deça-Ports avec L’estil et aranzel dudit Royaume. – A Pau: per Isaac Desbbaratz …, [ 1722 eta 1726 bitartean ]
- Lapurdiko Kostumak, 1514Les coutumes generales gardées et observées au Païs & bailliage de Labourt, & ressort d’icelui. – A Bordeaux: chez Guillaume Boude-”Boe” …, 1714
- Faget de Baure, JacquesEssais historiques sur le Béarn / par Faget de Baure. – A Pari: chez Denugon …: chez Alexis Eymery, 1818
- Diharce de Bidassouet, Pierre (j. 1765)Histoire des cantabres ou des premiers colons de toute l’Europe: avec celle des basques, leurs descendants directs, que existent encore, et leur langue asiatique-basque traduite, et réduite aux principes de la langue française. Tome premier / par l’Abbé d’Iharce de Bidassouet. – Paris: chez Jules Didot Ainé, 1825
- Xaho, Joseph Augustin (1811-1858)[ Voyage en Navarre. Alemana ]Reise in Navarra während des Aufstandes der Basken / Augustin Chaho; deutfsch von L. v. Alvensleben. – Grimma: Reimer’schen Buchdruckerei, 1836390 orr.; 19 cm
- Xaho, Joseph Augustin (1811-1858)Histoire des basques despuis leur établissement dans les Pyrénées Occidentales jusqu’à nos jours. – Bayonne, 18473 libk.; 24 cm
- Xaho, Joseph Augustin (1811-1858)Philosophie des religions comparées / par Augustin Chaho. – 3ème éd. – Paris: [ s.n. ], 18482 libk.; 23 cmEdukia: T. Premier-Second
- Cénac-Moncaut, Justin (1814-1871)Histoire des Pyrénées et des rapports internationaux de la France avec l’Espagne: depuis les temps les plus reculés jusqu’a nos jours: annales de la Catalogne, de l’Aragon, de la Navarre, du Pays Basque, du Béarn. T. 5ème / par M. Cénac Moncaut. – Paris: Amyot, 1855494 orr. ; 25 cm
- Cénac-Moncaut, Justin (1814-1871)Voyage archéologique et historique dans le Pays Basque: le Labourd et le Guypuscoa / par M. Cénac Moncaut. – Tarbes: chez Th. Telmon; Paris: chez Didron, 1857116 orr.; 23 cm
- Faure, HenryDe maritima veterum Hispainia: a Sacro Promontorio ad Pyrenaeos usque montes: addita maritimae Hispaniae tabula / thesim Claromontensi litterarum facultati proponebat H. Faure. – Molinis: apud Martial. PLace, 1870131 orr., or. [ 1 ] map. tol.; 23 cm
- Desdevises du Dézert, GeorgesDon Carlos d’Aragon, Prince de Viane: étude sur l’Espagne du Nord au XVe siècle / thèse présentée à la Faculté des lettres de Paris par G. Desdevises du Dezert. – Paris: Armand Colin et Cie., 1889435 orr., or. [ 1 ] map.; 23 cm
Links interesantes:
-http://www.erabili.com/zer_berri/berriak/1202987969
-http://www.euskaltzaindia.net/azkue/index.asp?gaia=argibidea&hizkuntza=es
-http://www.euskalkultura.com/index.php?artiid=6726
[...] recientemente decíamos que Pudren Gartzia podía sentirse orgulloso de las últimas adquisiciones realizadas por [...]